Czym są flawonoidy i jakie mają znaczenie dla organizmu?

Flawonoidy to zróżnicowana grupa fitoskładników (chemikalia roślinne) występujących w prawie wszystkich owocach i warzywach. Wraz z karotenoidami odpowiadają za żywe kolory owoców i warzyw. Obecnie istnieje około 7.000 flawonoidów, podzielonych na: flawanony, flawanole, izoflawony flawanowe, antocyjany, chaliony, aurony, flawonole i procyjanidyny.

Podobnie jak inne składniki odżywcze, flawonoidy są silnymi przeciwutleniaczami o działaniu przeciwzapalnym i immunologicznym. Diety bogate w żywność zawierającą flawonoidy są czasami związane z zapobieganiem chorobom nowotworowym, neurodegeneracyjnym i sercowo-naczyniowym. Nie jest jednak jeszcze jasne, czy same flawonoidy są za to odpowiedzialne.

Korzyści zdrowotne flawonoidów

Flawonoidy są najbardziej znane ze względu na właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne, jak również wsparcie układu krążenia i układu nerwowego. Ich spożycie często, choć nie zawsze, wiąże się ze zmniejszonym ryzykiem wystąpienia niektórych rodzajów nowotworów, w tym raka płuc i piersi.

Korzyści przeciwzapalne

Wiele z badań nad flawonoidami jako środkami przeciwzapalnymi wiąże się z ich zdolnością do blokowania produkcji cząsteczek przekazujących informacje, które sprzyjają powstawaniu stanów zapalnych. Pod względem metabolicznym ta aktywność flawonoidów polega na hamowaniu enzymów cyklooksygenazy i lipoksygenazy. Oprócz opisanych powyżej działań metabolicznych, wykazano, że flawonoidy spożywcze tłumią również sygnały zapalne w innym szlaku metabolicznym zwanym szlakiem czynnika jądrowego kappa-B.

Korzyści dla układu sercowo-naczyniowego

Wykazano, że flawonoidy zwiększają wytrzymałość i integralność ścian naczyń krwionośnych, zmniejszając ryzyko wystąpienia problemów z naczyniami krwionośnymi. W jednym z badań, dodawanie mieszanki przypraw do posiłku zawierającej takie zioła jak oregano, rozmaryn, czosnek, imbir i czarny pieprz doprowadziło do znacznej poprawy funkcji naczyń w ciągu najbliższych kilku godzin. Jednak zioła i przyprawy nie są w żaden sposób jedynymi produktami spożywczymi badanymi w tym zakresie; podobne efekty uzyskano w przypadku żywności sojowej, czekolady, soku granatowego i soku winogronowego.

Wsparcie układu nerwowego

Istnieją pewne wstępne dowody na to, że wystąpienie niektórych przewlekłych chorób neurodegeneracyjnych – w tym demencji związanej z wiekiem i choroby Alzheimera – może być opóźnione, gdy występuje długoterminowe przyjmowanie flawonoidów.

Źródła flawonoidów w żywności

Prawie wszystkie owoce, warzywa i zioła zawierają pewną ilość flawonoidów. Można je również znaleźć w innych źródłach żywności, takich jak sucha fasola, ziarna, czerwone wino oraz zielona i czarna herbata.  Najlepszym sposobem na zapewnienie dobrego spożycia flawonoidów jest dostarczanie organizmowi dużej ilości świeżych owoców i warzyw każdego dnia. Eksperci zalecają spożywanie pięciu porcji warzyw i czterech owoców dziennie.  Flawonoidy w formie suplementów są również dostępne, ale ich nadmiar może być szkodliwy dla zdrowia. Nadmierne spożycie przetworzonej żywności, zbyt długie gotowanie żywności oraz zbyt niskie spożycie świeżych warzyw i owoców to podstawowe okoliczności związane z niedoborem flawonoidów.

Flawonoidy wykazują różnorodne efekty w ochronie organizmu ludzkiego. Jednak podstawowe mechanizmy nadal nie są w pełni zrozumiałe. Zgodnie z obecnym stanem wiedzy, należy promować dietę zawierającą produkty zawierające flawonoidy.