Mukopolisacharydozy – Co to jest i jak leczyć?

Mukopolisacharydozy – Co to jest i jak leczyć?

Mukopolisacharydozy (ang. Mucopolysaccharidoses, MPS) to grupa dziedzicznych zaburzeń metabolizmu mukopolisacharydów (długołańcuchowych cząsteczek cukrowych należących do grupy glikozaminoglikanów – GAG), spowodowanych mutacjami różnych genów. Zwykle są przekazywane w sposób autosomalny recesywny. U osób chorych, organizm nie jest w stanie prawidłowo rozbijać mukopolisacharydów, czego skutkiem jest gromadzenie się ich w poszczególnych narządach, co doprowadza do wystąpienia objawów chorobowych.

Mukopolisacharydozy są chorobami rzadkimi. Opisano osiem różnych postaci choroby, a każda z nich ma jeszcze podtypy. MPS może nie być widoczna przy urodzeniu, a dziecko przez pewien okres będzie się rozwijać się podobnie jak jego rówieśnicy. W pewnym momencie dochodzi jednak do pogorszenia się funkcjonowania umysłowego i/lub fizycznego. Progresja choroby z czasem zaczyna również zmieniać wygląd dziecka podkreślając charakterystyczne dysmorfie. Pojawiają się zaburzenia ze strony narządów wewnętrznych i w rozwoju intelektualnym. Choroby te są niewyleczalne, ale podejmowane są różne terapie mające na celu spowolnić postępowanie choroby, a także wdrażane są metody objawowe.

Epidemiologia

Częstość występowania wszystkich postaci mukopolisacharydozy oszacowano na 1 : 25 000 urodzeń. Jednakże trzeba mieć na uwadze, że łagodniejsze postaci MPS często pozostają nierozpoznane, są niedostatecznie zdiagnozowane lub błędnie diagnozowane, co w efekcie utrudnia określenie ich prawdziwej częstości w populacji ogólnej.

Przyczyny i mechanizm mukopolisacharydoz

Mukopolisacharydozy są spowodowane mutacjami genetycznymi (w zależności od postaci lub typu). Najczęściej są dziedziczone w sposób autosomalny recesywny. MPS typu II jest przekazywana w sposób sprzężony z chromosomem X, a MPS typu IIIB zarówno w sposób autosomalny recesywny, jak i dominujący.

Geny zaangażowane w etiologię mukopolisacharydoz zawierają instrukcje dla prawidłowego wytwarzania enzymów rozkładających mukopolisacharydy w lizosomach (lizosom to organellum komórkowe, w którym zachodzi trawienie wewnątrzkomórkowe). Skutkiem mutacji jest wytwarzanie zbyt małej ilości lub nieprawidłowo działających enzymów, co doprowadza do zaburzenia procesów rozpadu mukopolisacharydów/glikozaminoglikanów. Produkty rozpadu mukopolisacharydów akumulują się w lizosomach, co doprowadza do uszkodzenia komórek narządów.

Objawy, typy i rozpoznawanie MPS

Przez pierwsze lata życia mukopolisacharydozy mogą nie być widoczne, a dziecko będzie rozwijało się niemal prawidłowo. Wczesne objawy, które mogą wskazywać na mukopolisacharydozę to: przepukliny pępkowe i pachwinowe, a także występowanie polipów błon śluzowych oraz osłabienie słuchu.

Wspólnymi dla wszystkich mukopolisacharydoz są następujące cechy: zmętnienie rogówki, powiększenie wątroby i śledziony (hepatosplenomegalia), pogrubiałe rysy twarzy (tzw. twarz maszkarowata, groteskowa), przykurcze stawowe, zaburzenia mowy i problemy ze słuchem, choroby serca. Cechy dysmorficzne, zmętnienie rogówki, usztywnienie stawów oraz osłabienie słuchu uwydatniają się wraz z wiekiem. W wielu typach występuje też niepełnosprawność intelektualna (nie dotyczy typów: IV i VI).

Typy mukopolisacharydoz:

I H – zespół Hurler

I S – zespół Scheiego

I S-H – zespół Hurler-Scheie’go

II A – zespół Huntera (postać ciężka)

II B – zespół Huntera (postać łagodna)

III A – zespół Sanfilippo typu A

III B – zespół Sanfilippo typu B

III C – zespół Sanfilippo typu C

III D – zespół Sanfilippo typu D

IV A – zespół Morquio typu A

IV B – zespół Morquio typu B

VI – zespół Maroteaux-Lamy’ego

VII – zespół Sly’a

IX – zespół Natowicza

Do rozpoznania mukopolisacharydozy niezbędne jest stwierdzenie objawów klinicznych oraz badanie mukopolisacharydów w moczu. U osób chorych obserwuje się zwiększone wydalanie mukopolisacharydów/glikozaminoglikanów z moczem. W niektórych przypadkach możliwe jest badanie aktywności enzymów w osoczu lub leukocytach. Potwierdzeniem diagnozy jest wynik badania genetycznego. Możliwe jest przeprowadzenie diagnostyki prenatalnej, jeśli znana jest mutacja powodująca chorobę w danej rodzinie.

Możliwości leczenia

Na chwilę obecną nie jest znane leczenie przyczynowe dla mukopolisacharydoz. Dziecko powinno zostać objęte opieką wielospecjalistycznego zespołu lekarzy i terapeutów (pediatra, specjalista od chorób metabolicznych, neurolog, kardiolog, okulista, neurolog, ortopeda, psycholog, logopeda, fizjoterapeuta, terapeuta zajęciowy itd.). Postępowanie medyczne polega na łagodzeniu objawów i wzmacnianiu samodzielności pacjentów (np. operacje przepuklin, korekcje wad szkieletowych, leczenie antyarytmiczne, wsparcie układu oddechowego i inne według potrzeb).

Dostępne są terapie enzymatyczne dla poszczególnych typów mukopolisacharydoz:

  • galsulfaza (Naglazyme) dla zespołu Maroteaux-Lamy’ego,
  • laronidaza (Aldurazyme) dla zespołu Hurler, zespołu Scheie’go oraz zespołu Hurler-Scheie’go,
  • idursulfaza (Elaprase) dla MPS III,
  • elosufaza alfa (Vimizin) dla MPS IVA.

W niektórych przypadkach (np. MPS II) rozważany jest przeszczep szpiku kostnego. Nie spełnił jednak oczekiwań, gdyż aktywność enzymatyczna ulegała wyraźnemu osłabieniu. Przeszczep może złagodzić objawy, ale nie wpłynie na ich całkowite wyeliminowanie. Przeszczep szpiku okazał się zupełnie nieskuteczny w MPS III i IV.

Warto wspomnieć, że trwają także badania nad terapią z wykorzystaniem genisteiny dla pacjentów z zespołem Sanfilippo. Genisteina jest izoflawonem pochodzącym z nasion roślin bobowatych jak np. soja. Według polskich naukowców związek ten, stosowany w określonej dawce może zmniejszać akumulowanie się glikozaminoglikanów w organizmie.

Przeżycie u pacjentów z mukopolisacharydozami zależy od typu choroby, rozmiaru mutacji i  nasilenia wad towarzyszących. Z uwagi na zajęcie procesem chorobowym wielu narządów, układu oddechowego i serca, długość życia jest skrócona. W przypadku zespołu zespołu Hurler, dzieci zwykle dożywają 10. roku życia. U osób z zespołem Scheie’go obserwuje się normalną długość życia, a w postaci pośredniej Hurler-Scheie’go przeżycie do wczesnej dorosłości. W zespole Sanfilippo długość życia jest bardzo zróżnicowana, ale większość pacjentów dożywa wieku młodzieńczego lub 20-30 lat. Osoby z cięższą postacią zespołu Morquio dożywają również około 20-30 roku życia, ale w postaciach lżejszych obserwowane jest dłuższe przeżycie. Większość dzieci z zespołem Sly’a żyje do wieku nastoletniego lub wczesnej dorosłości. U pacjentów z zespołem Huntera obserwuje się 10-20 letnie przeżycie, a w przypadku zespołu Maroteaux-Lamy’ego pacjenci rzadko dożywają 20. roku życia.

Poprzedni Galaktozemia – zaburzenie metabolizowania cukru mlecznego
Następny Wyjście z alkoholizmu. Psychoterapia czy leczenie farmakologiczne?

Może to Ci się spodoba

Zdrowie 1 Komentarz

Nerwy i stres przeciwnikiem szczęścia

Codzienność człowieka od kilkunastu lat nabiera coraz większego tempa. Czasem to los determinuje nasze życie do tego, aby było takie szybkie, czasem sami sobie wybieramy taką drogę, nie zmienia to

Zdrowie 2 komentarze

Wrocławska klinika pomaga chorym na stwardnienie rozsiane

Na Dolnym Śląsku od kilku miesięcy funkcjonuje klinika, w której międzynarodowy zespół specjalistów prowadzi badania nad innowacyjnymi terapiami dla chorych na stwardnienie rozsiane. Dotychczasowe efekty działalności pokazują jednoznacznie, że z

Naturalne syropy 5 komentarzy

Coś Cię bierze? Poznaj nasze naturalne sposoby na przeziębienie

Masz katar i boli Cię gardło? Czujesz się osłabiona i najchętniej spędziłabyś cały dzień w łóżku? Przeziębienie nie jest przyjemne. Odbiera Ci radość życia i utrudnia wykonywania obowiązków. Zanim jednak

Zdrowie 4 komentarze

Nazywamy emocje. Pokonujemy nerwicę.

Z emocjami mamy do czynienia każdego dnia. Osoby bez obciążeń, jakimi mogą być różne zaburzenia psychiczne, radzą sobie zwykle bardzo dobrze z ich wyrażaniem. Przede wszystkim nie tłumią emocji, nie

Zdrowie 0 Komentarz

Jakie są rodzaje kataru?

Kaszel nie jest niczym przyjemnym, choć w sobie raczej nie zagraża naszemu zdrowiu. Warto jednak wiedzieć, jak rozpoznać jego poszczególne rodzaje oraz jak je leczyć. Dzięki temu możesz zapobiec ewentualnemu

Zdrowie 6 komentarzy

Zbliża się zima – już teraz zakup kołdrę puchową

Zima zbliża się wielkimi krokami. Jej mroźny oddech odczujemy nie tylko w drodze do pracy czy podczas popołudniowych spacerów, ale i w nocy. Dlatego już teraz warto zaopatrzyć się w

Choroby od A do Z 2 komentarze

Bulimia – żarłoczność psychiczna. Przyczyny, objawy i leczenie

Żarłoczność psychiczna i anoreksja to dwa najczęściej występujące zaburzenia odżywiania. Bulimię charakteryzuje występowanie okresów nadmiernego objadania się, po których osoba podejmuje aktywności zmierzające do redukcji masy ciała np. prowokowanie wymiotów,

Zdrowie 2 komentarze

Nasze ciało, jak żarówka – czyli skąd te kontuzje?

Ciało ludzkie jest zaprogramowane w sposób, aby przez kilkadziesiąt lat życia człowieka, było w stanie wykonywać miliony powtórzeń jakiegokolwiek ruchu. Zupełnie podobnie funkcjonuje żarówka, która z kolei przygotowana jest do

Choroby od A do Z 0 Komentarz

Profilaktyka chorób zakaźnych wśród seniorów

„Jak prowadzić odpowiedzialną politykę senioralną i chronić seniorów przed chorobami zakaźnymi w dobie pandemii COVID-19? Doświadczenia praktyków i przykłady już realizowanych inicjatyw” pod tym hasłem odbyła się druga w tym roku debata ekspercka

Zdrowie 0 Komentarz

Nadciśnienie tętnicze – co to jest?

Objawy nadciśnienia tętniczego są często trudne do zauważenia. Istnieją jednak pewne zmiany, które mogą wskazywać na tę właśnie chorobę. Zobacz, czym dokładnie jest nadciśnienie tętnicze i jak należy go leczyć.

Zdrowie 2 komentarze

Hemoroidy – przyczyny i objawy, jak wyglądają? Leczenie

Obecnie zaliczane są do chorób cywilizacyjnych. Natomiast z uwagi na objawy i część ciała, są na tyle wstydliwymi dolegliwościami, że często pacjenci trafiają do lekarza w naprawdę zaawansowanym stadium choroby.

Leukocyty w moczu – Co to, jakie badania i jak leczyć?

Leukocyty potocznie zwane białymi krwinkami pełnią bardzo ważną funkcję w układzie odpornościowym, ponieważ chronią przed drobnoustrojami. W sytuacji, gdy w ciele znajduje się ich zbyt mała liczba, pojawiają się różne

Zdrowie 5 komentarzy

Jak wychować psa bez stresu?

Bez względu na to, jakiej rasy jest nasz pies musimy mieć świadomość tego, że kluczowe będzie dla niego wszystko to, czego zostanie nauczony w najwcześniejszej fazie swojego rozwoju. To właśnie

Zdrowie 5 komentarzy

O witaminach piękności dla zdrowia

Zdrowa dieta powinna zawierać jak najwięcej witamin. Odpowiednie odżywianie jest ważne nie tylko w ramach utrzymania prawidłowej wagi ciała i zachowania optymalnego zdrowia, ale też w kwestii posiadania doskonale prezentującej

Zdrowie 1 Komentarz

Skąd wzięła się u mnie bezsenność?

Oddzielenie sypialni od czynności wykonywanych w życiu codziennym to istotna kwestia, której warto się nauczyć. Dzięki temu bezsenność będzie miała marne szanse, aby się pojawić. Co więcej, dołączając do tego

2 komentarze

  1. Ewelina
    22 czerwca, 12:21 Odpowiedz
    Kolejna choroba, którą dziecko dziedziczy i nie ma sposobu leczenia. To przykre, bo z tego co czytam, dziecko traci na rozwoju intelektualnym, a co za tym idzie, nie poradzi sobie w dorosłym życiu.
  2. Kaśka80
    22 czerwca, 13:22 Odpowiedz
    Okresy przeżycia są bardzo niskie, widzę, że w większości dzieci żyją do 10 lat. Nie ma się co dziwić skoro choroba zajmuje po kolei wszystkie narządy. Mam tylko nadzieję, że pojawi się możliwie szybko sensowny sposób leczenia, a nie jedynie spowalnianie choroby.

Zostaw odpowiedź