Botulizm dziecięcy – Czym jest, jakie objawy i leczenie?

Botulizm dziecięcy jest stanem chorobowym występującym na ogół u niemowląt. Rozwija się po spożyciu miodu, który zawiera przetrwalniki toksyny botulinowej, czyli jadu kiełbasianego. Objawami wskazującymi na botulizm są zaparcia, wiotkość ciała, opadanie powiek, poszerzenie źrenic i rozdrażnienie. Botulizm dziecięcy diagnozowany jest zwykle w pierwszych dniach – do roku życia, ale występuje bardzo rzadko.

Clostridium botulinum

Bakteria Clostridium botulinum, czyli laseczka jadu kiełbasianego, po wniknięciu do organizmu blokuje wydzielanie nauroprzekaźnika, jakim jest acetylocholina, z zakończeń nerwów ruchowych. Skutkiem tego jest wiotkie porażenie mięśni, a także  pogorszenie funkcjonowania układu wegetatywnego. Poprzez zaburzenie pracy układu wegetatywnego dochodzi m.in. do zaparć, rozszerzenia źrenic czy wysuszenia śluzówek. Dziecko zakaża się drogą pokarmową.

Przetrwalniki Clostridium botulinum dostają się do jelita grubego, gdzie dochodzi do kolonizacji przez bakterie. Z powodu jeszcze niedostatecznie rozwiniętej i ustabilizowanej flory bakteryjnej u noworodków i niemowląt, laseczki mają dobre warunki do namnażania się. U osób dorosłych bakterie te nie zasiedlają jelit, z uwagi na rozwiniętą już florę jelitową.

Objawy botulizmu dziecięcego

Jak wspomniano wcześniej, do zachorowań dochodzi w pierwszym roku życia dziecka. Zwykle botulizm diagnozowany jest między 3 a 20 tygodniem życia. Objawy mogą być mylnie zdiagnozowane jako zwykłe zatrucie pokarmowe, co też opóźnia wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Do pierwszych objawów botulizmu dziecięcego, które występują w ciągu kilku dni, do kilku tygodni od spożycia miodu, zalicza się:

• zaparcia,
• osłabienie mięśni,
• trudności w ssaniu,
• stłumiony płacz,
• mała ruchliwość dziecka.

W cięższych przypadkach pojawiają się trudności w oddychaniu i niewydolność oddechowa. Ponadto można zaobserwować objawy wegetatywne, jak suchość i zaczerwienienie gardła, poszerzenie źrenic. Dzieci mogą być rozdrażnione.

Diagnoza opiera się na wyhodowaniu z próbki stolca bakterii odpowiedzialnych za infekcję. Jeśli zaparcie uniemożliwia jej pobranie, wówczas wykonywana jest wlewka doodbytnicza, a woda która zostanie wydalona, poddawana jest badaniom mikrobiologicznym. Ponadto istnieje możliwość wykonania badania krwi na obecność toksyny botulinowej. Dodatkowo, w celu oceny stanu mięśni i oznak botulizmu, przeprowadzana jest elektromiografia.

Leczenie botulizmu

Leczenie botulizmu dziecięcego odbywa się w szpitalu, zwykle na oddziale intensywnej terapii. Z wyboru wdraża się leczenie immunoglobuliną botulinową. Podaż antybiotyków nie przynosi poprawy i rozważa się je w określonych przypadkach. Należy też zadbać o wsparcie żywieniowe: dojelitowe lub pozajelitowe, by przeciwdziałać niedożywieniu dziecka. Na szczęście rokowanie w botulizmie dziecięcym jest dobre, a śmiertelność z jego powodu nie przekracza kilku procent wśród dzieci do 12. miesiąca życia.

Profilaktyka

Jedyną udokumentowaną przyczyną botulizmu dziecięcego jest spożywanie miodu, dlatego też zaleca się niepodawanie go dzieciom do 12. roku życia. Miód nie jest również zalecany w okresie noworodkowo-niemowlęcym, gdyż zawiera dużo cukrów prostych i substancji uczulających. Warto wspomnieć, że botulizmem nie można się zarazić od drugiego człowieka.