Mózgowe porażenie dziecięce

Mózgowe porażenie dziecięce

Mózgowym porażeniem dziecięcym (łac. paralysis cerebralis infantum, PCI, choroba Little’a, MPD) nazywamy zespół zaburzeń neurologicznych, który wynika z uszkodzenia mózgu w okresie prenatalnym, okołoporodowym lub pourodzeniowym. Jest najczęstszą przyczyną niepełnosprawności u dzieci i występuje u około 2 dzieci na 1000 żywych urodzeń. Uszkodzenie mózgu w MPD jest niepostępujące, co oznacza, że nie będzie ulegać progresji, ani też się zmniejszać w miarę upływu czasu. Obraz kliniczny jest różnorodny – od łagodnego, po ciężki.  

Etiologia MPD

W zależności od chwili uszkodzenia mózgu, przyczyny choroby możemy podzielić na: prenatalne (20% przypadków MPD), okołoporodowe (60%) i obserwowane w okresie noworodkowym (20%). Do przyczyn prenatalnych zaliczamy m.in. niedokrwienie mózgu z powodu niedrożności naczyń krwionośnych, zaburzenia rozwojowe i genetyczne oraz infekcje  wewnątrzmaciczne (np. toksoplazmoza, różyczka, cytomegalia i inne choroby zakaźne), zatrucia ciążowe, konflikt serologiczny, stosowanie używek przez matkę, przyjmowanie niektórych leków podczas ciąży, ciąże mnogie, a także ekspozycję ciężarnej na chemikalia i szkodliwe czynniki fizyczne np. promieniowanie rentgenowskie.

Ryzyko wystąpienia MPD w okresie okołoporodowym rośnie w przypadku: wcześniactwa, krwawienia wewnątrzczaszkowego i hiperbilirubinemii u noworodka, niedotlenienia, urazów i infekcji okołoporodowych, a także nieprawidłowego przebiegu porodu (np. powikłania w wyniku krwotoków, anomalie łożyska, „szybki uliczny poród”, błędy jatrogenne) oraz zastosowania znieczulenia ogólnego u ciężarnej.

Porażenie mózgowe w okresie poporodowym może wystąpić na skutek neuroinfekcji, zakażeń bakteryjnych lub wirusowych, zatorów i zakrzepów w naczyniach mózgowych, wylewów śródczaszkowych, toksycznego działania leków i zaburzeń metabolicznych u dziecka. Ponadto bywa skutkiem niedożywienia, zamartwicy, encefalopatii, wodogłowia, przytopienia, urazów mechanicznych podczas wypadków lub u dziecka maltretowanego. Czasem do MPD dochodzi bez uchwytnej przyczyny.

Postacie MPD

  • spastyczne porażenie mózgowe,charakteryzujące się wzmożonym napięciem mięśniowym:
    • połowicze, czyli hemiplegia– porażone są kończyny po jednej stronie ciała,
    • dwukończynowe, zwanediplegią – wszystkie kończyny są porażone, ze znaczącą przewagą kończyn dolnych, ale czynność rąk może pozostać względnie normalna,
    • czterokończynowe, określane jako tetra – lub quadriplegia– wszystkie kończyny są porażone w znacznym stopniu; często współistnieją napady drgawkowe i niepełnosprawność umysłowa;
  • atetotyczno-hipotoniczne porażenie mózgowe– przebiegające z obniżeniem napięcia mięśni kończyn i tułowia; następnie pojawiają się ruchy nieskoordynowane, drżenia zamiarowe oraz „ataktyczny” chód (niepewny, chwiejny);
  • dyskinetyczne porażenie mózgowe– napięcie mięśniowe jest zmienne, co manifestuje się ruchami mimowolnymi, które wyciszają się podczas snu, a nasilają się w trakcie aktywności fizycznej i silnego stresu (np. ruchy robakopodobne, dyskinetyczne, zaburzenia mowy i ślinienie się, dystonie);
  • postać mieszana porażenia mózgowego– stanowi około 10% wszystkich przypadków MPD, a jego objawy to połączenie kilku różnych postaci choroby.

Objawy MPD

Porażenie mózgowe może czasem zostać rozpoznane dużo później niż w okresie noworodkowo-niemowlęcym. Zaburzenia mogą być niezauważalne i dopiero w miarę postępu lub braku postępu rozwoju zostaną zaobserwowane. Do objawów mogących sugerować rozpoznanie mózgowego porażenia dziecięcego zaliczamy:

  • nieprawidłowe napięcie mięśniowe w obrębie kończyn (wzmożone lub osłabione),
  • nieprawidłową postawę tułowia widoczną już w okresie niemowlęcym,
  • opóźnienie rozwoju psycho-ruchowego np. brak unoszenia główki, brak zdolności raczkowania, chód na palcach, scyzorykowe ułożenie nóżek.
  • spowolniony przyrost obwodu głowy lub małogłowie,
  • wynikające z zaburzeń napięcia mięśniowego problemy z karmieniem i przyjmowaniem pokarmu (zaburzone ssanie, ulewanie i wymioty),
  • przetrwałe lub zaburzone odruchy noworodkowo-niemowlęce.

Do objawów dodatkowych zaliczamy trudności w nauce, napady drgawkowe, osłabienie wzroku i słuchu, zaburzenia mowy, problemy z zachowaniem, nadpobudliwość oraz zaburzenia czucia. Dolegliwości stanowiące zarazem powikłania porażenia mózgowego to: przykurcze stawowe, podwichnięcie bioder i skolioza.

Diagnostyka MPD

Ciężkie porażenie mózgowe można zdiagnozować niedługo po urodzeniu. W innych przypadkach objawy mogą być słabo wyrażone, przez co trudniej będzie postawić właściwe rozpoznanie. Dziecko wymaga konsultacji z doświadczonym pediatrą i neurologiem dziecięcym. Początkowo zbierany jest szczegółowy wywiad dotyczący przebiegu ciąży, porodu i okresu noworodkowo-niemowlęcego.

Neurolog dokonuje oceny stopnia rozwoju dziecka i rzetelnego badania neurologicznego, z uwzględnieniem reakcji na określone bodźce. Przeprowadza się również badania krwi mające na celu wykrycie lub wykluczenie zaburzeń metabolicznych, niedoczynności tarczycy, hipoglikemii okołoporodowej, hiperbilirubienemii, nieprawidłowości przemiany aminokwasów oraz kwasów organicznych.

Zleca także badania neurofizjologiczne, jak elektroencefalogram, czy elektromiografia oraz badania obrazowe mózgu, np. tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny, który pozwala na zidentyfikowanie przyczyny MPD. W razie potrzeby wykonywane są również biopsje mięśni czy nerwów.

W procesie diagnostycznym istotna może okazać się konsultacja genetyczne, analiza chromosomów oraz diagnostyka w kierunku chorób o podobnym przebiegu np. dystrofia Duschenne’a lub naprzemienna hemiplegia dziecięca.

Możliwości leczenia

Nie ma przyczynowego leczenia mózgowego porażenia dziecięcego, co jednak nie przekreśla możliwości względnie normalnego funkcjonowania dziecka, a później dorosłego. Dobór terapii zależy od stopnia nasilenia objawów oraz niepełnosprawności intelektualnej. Proponowane są metody wspierające i podtrzymujące zdrowie. Kluczowe znaczenie ma łagodzenie dyskomfortu związanego z zaburzeniami napięcia mięśniowego. Istotna jest indywidualnie dobrana rehabilitacja ruchowa.

Leczenie pacjenta powinno być całościowe i wymaga zaangażowania ze strony wielu specjalistów, w tym: pediatry, neurologa dziecięcego, ortopedy, rehabilitanta, logopedy, psychologa, pedagoga specjalnego, terapeuty zajęciowego, pielęgniarki opieki długoterminowej oraz wolontariuszy.

W przypadku padaczki stosowane są klasyczne leki przeciwdrgawkowe. Jeśli padaczka wykazuje lekooporność konieczne jest stosowanie kilku leków lub też diety ketogennej, czy preparatów z olejem CBD. Pobudzenie ruchowe można złagodzić lekami uspokajającymi. Spastyczność i związany z tym dyskomfort wymaga fachowego postępowania przeciwbólowego (leki przeciwbólowe i rozkurczowe). Nie wolno zapominać, że czynniki takie jak zimno, stres, niewygodna pozycja oraz ból – nasilają spastyczność, zatem należy im przeciwdziałać.

Duże znaczenie ma zapobieganie powikłaniom długotrwałego unieruchomienia i ograniczenia samodzielności. Do powikłań tych zalicza się przykurcze, zapalenie płuc, odleżyny, odparzenia, obniżenie nastroju, ból mięśni i wyniszczenie. Istnieje możliwość operacyjnego leczenia przykurczów oraz z wykorzystaniem toksyny botulinowej. Można stosować sprzęt ortopedyczny (łuski, ortezy), dobrany przez lekarza lub fizjoterapeutę. Wózki dla dzieci powinny być wygodne i stabilne. Nie mogą pogłębiać dyskomfortu związanego z ułożeniem ciała. Jeśli u dzieci występują zaburzenia chodu, należy chronić je przed urazami zakładając ochraniacze na stawy i specjalny kask na głowę. Ponadto trzeba zadbać o zniwelowanie progów i dywaników w domu, a także zamontować dodatkowe uchwyty.

Jeśli występują trudności w karmieniu, warto skorzystać z poradni żywieniowej. Mózgowe porażenie dziecięce poprzez zmienne napięcie mięśniowe zwiększa zapotrzebowanie kaloryczne u dziecka. Aby zapobiegać wychudzeniu i wyniszczeniu organizmu, konieczne jest zastosowanie odpowiedniego wsparcia żywieniowego (specjalne odżywki). Pacjent może wymagać terapii karmienia lub okresowego założenia sondy dożołądkowej lub gastrostomii.

Sposób rehabilitacji ruchowej dobiera się w zależności od rodzaju MPD i jest modyfikowany w oparciu o aktualny stan pacjenta. Do najczęściej stosowanych metod terapii zalicza się: NDT Bobath, Petö, Domana, Vojty i skafandra kosmicznego. Nie wolno doprowadzać do przetrenowania dziecka. Pozytywne skutki rehabilitacji nie będą widoczne od razu. Obserwowane są po dłuższym czasie systematycznego stosowania.

U dzieci z niepełnosprawnością intelektualną zaleca się wczesną interwencję terapeutyczną, w tym nauczanie specjalne, integrację sensoryczną, terapię zajęciową i inne. Warto też korzystać z ośrodków dziennych oraz turnusów rehabilitacyjnych.

Poprzedni Nie popełniaj tych błędów w opiece nad maluszkiem!
Następny Leczy i upiększa – niesamowite właściwości miodu!

Może to Ci się spodoba

Ciąża i Dziecko 0 Komentarz

Jakie oliwy z oliwek powinno się podawać dzieciom?

Oliwa z oliwek jest ceniona na całym świecie za swoje korzystne właściwości zdrowotne. Bogata w jednonienasycone tłuszcze, przeciwutleniacze oraz witaminy, jest powszechnie uznawana za kluczowy składnik zdrowej diety. Jednakże, nie

Ciąża i Dziecko 6 komentarzy

Mucosolvan mini na ratunek małym dzieciom

Kaszel może być bardzo męczącą dolegliwością, która znacząco zaburza nasze codzienne funkcjonowanie. Niedogodności z nim związane jeszcze trudniej znieść dzieciom, które nie mają odpowiedniego wykształconego odruchu kasłania lub sił, by

Ciąża i Dziecko 8 komentarzy

Olej rzepakowy dla niemowląt – Rola tłuszczy w diecie niemowlęcia

Prawidłowe żywienie niemowląt ma ogromne znaczenie dla ich prawidłowego rozwoju. Często jednak zdarza się, że rodzice nie wiedzą, jakie produkty warto podawać dzieciom z korzyścią dla ich zdrowia. Szczególnie jeśli

Ciąża i Dziecko 5 komentarzy

Nie popełniaj tych błędów w opiece nad maluszkiem!

Bycie mamą to przede wszystkim uczucia, których w żaden sposób nie da się opisać, zwłaszcza wtedy, gdy w naszym domu pojawia się pierwsza pociecha. Strach miesza się z ogromną ekscytacją,

Ciąża i Dziecko 6 komentarzy

Stosowanie konopnych olejków CBD w ciąży

Kiedy kobieta zachodzi w ciążę, wszystko, z czym się styka, może potencjalnie wpłynąć na jej płód. Podczas gdy istnieje kilka korzystnych produktów, które mogą przyjmować kobiety, takich jak witaminy prenatalne,

Ciąża i Dziecko 6 komentarzy

Jaki olej dla dziecka, niemowlaka i dlaczego warto wprowadzić go do diety?

Tłuszcze są niezwykle ważnym składnikiem odżywczym, którego nie powinno zabraknąć w diecie dziecka już od samego początku. Zdrowy tłuszcz pomaga w rozwoju układu nerwowego, wspomaga prawidłowe widzenie oraz odporność. Warto

Ciąża i Dziecko 7 komentarzy

Olej z czarnuszki na odporność dla dzieci, jaki ma wpływ?

Odporność u dzieci przed różnymi chorobami, to konieczność o jaką powinien zadbać każdy odpowiedzialny rodzic. Niestety w niektórych przypadkach opiekunowie nie potrafią im tego zapewnić, podając preparaty które po prostu

Ciąża i Dziecko 0 Komentarz

Twoje dziecko ma katar? Sprawdź, jak z nim walczyć!

Katar powszechnie występuje zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Najmłodsi są jednak bardziej narażeni na tę nieprzyjemną dolegliwość. Przyczyny kataru to zazwyczaj przeziębienie, infekcje bakteryjne i wirusowe górnych dróg

Ciąża i Dziecko 6 komentarzy

Jak pomóc dziecku przezwyciężyć nieśmiałość?

Kurczowe trzymanie się rodziców to typowe zachowanie dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Na tym etapie nie ma powodów do obaw, że z dzieckiem dzieje się coś złego. Niemniej jednak

Ciąża i Dziecko 3 komentarze

Noworodek z zespołem Downa

W poprzednim tekście skupiliśmy się na wyglądzie oczu, ust, zębów oraz nosa niemowlaków z zespołem Downa. Czym jeszcze charakteryzują się maluchy cierpiące na trisomię 21 chromosomu? Uszy – w przypadku

Ciąża i Dziecko 0 Komentarz

Opieka okołoporodowa jest w Polsce coraz lepsza. Największą bolączką pozostaje dostęp do lekarzy i położnych

Według danych GUS w ubiegłym roku w Polsce urodziło się 305 tys. dzieci, a wskaźnik urodzeń spada sukcesywnie już od kilku lat. Jednym z elementów, które składają się na decyzję o macierzyństwie, jest standard opieki

Ciąża i Dziecko 5 komentarzy

Dom też może być dobrym miejscem do narodzin dziecka

Porody domowe są coraz popularniejsze, ale nie powinny być one podyktowane jakąś modą czy trendem – mówi położna Jeannette Kalyta. Jej zdaniem w domu może rodzić kobieta, u której ciąża przebiegała fizjologicznie,

Ciąża i Dziecko 0 Komentarz

Osłona ucha, nosa i gardła – przygotowania do przedszkola czas zacząć!

Trwają zapisy do przedszkoli i żłobków. To ważny czas, w którym rodzice starają się zapewnić, aby ich pociecha trafiła do starannie wybranego miejsca i najbardziej przyjaznego środowiska. Jednak nie wszyscy

Ciąża i Dziecko 4 komentarze

Tylko mleko matki zapewnia optymalne odżywienie niemowlęcia

Odpowiednie odżywianie w ciągu trzech pierwszych lat życia kształtuje zdrowe nawyki żywieniowe na przyszłość, zapewnia prawidłowy rozwój dziecka i zapobiega wielu chorobom dietozależnym. Jedynym pokarmem, jaki zapewnia optymalne odżywienie malucha, jest mleko

Ciąża i Dziecko 2 komentarze

Objawy zaburzeń integracji sensorycznej?

Zaburzenia integracji sensorycznej przede wszystkim komplikują maluchowi codzienność. Te czynności, które dla jego rówieśników są zupełnie błahym elementem codzienności, dla niego są po prostu znacznie trudniejsze, a tym samym powodujące

2 komentarze

  1. Empatyczna-0
    17 listopada, 20:01 Odpowiedz
    Takim dzieciaczkom potrzebna jest pomoc. U mnie w mieście są specjalne zajęcia sensoryczne dla chorych dzieci. Dobrze, że takie coś funkcjonuje.
  2. Emil
    08 grudnia, 21:39 Odpowiedz
    pracowalem kiedys w szkole specjalnej, szkoda mi bardzo takich dzieci ale najbardziej ich rodzicow, potzrebuja duzo wsparcia w tej codziennej walce

Zostaw odpowiedź