Mózgowe porażenie dziecięce

Mózgowe porażenie dziecięce

Mózgowym porażeniem dziecięcym (łac. paralysis cerebralis infantum, PCI, choroba Little’a, MPD) nazywamy zespół zaburzeń neurologicznych, który wynika z uszkodzenia mózgu w okresie prenatalnym, okołoporodowym lub pourodzeniowym. Jest najczęstszą przyczyną niepełnosprawności u dzieci i występuje u około 2 dzieci na 1000 żywych urodzeń. Uszkodzenie mózgu w MPD jest niepostępujące, co oznacza, że nie będzie ulegać progresji, ani też się zmniejszać w miarę upływu czasu. Obraz kliniczny jest różnorodny – od łagodnego, po ciężki.  

Etiologia MPD

W zależności od chwili uszkodzenia mózgu, przyczyny choroby możemy podzielić na: prenatalne (20% przypadków MPD), okołoporodowe (60%) i obserwowane w okresie noworodkowym (20%). Do przyczyn prenatalnych zaliczamy m.in. niedokrwienie mózgu z powodu niedrożności naczyń krwionośnych, zaburzenia rozwojowe i genetyczne oraz infekcje  wewnątrzmaciczne (np. toksoplazmoza, różyczka, cytomegalia i inne choroby zakaźne), zatrucia ciążowe, konflikt serologiczny, stosowanie używek przez matkę, przyjmowanie niektórych leków podczas ciąży, ciąże mnogie, a także ekspozycję ciężarnej na chemikalia i szkodliwe czynniki fizyczne np. promieniowanie rentgenowskie.

Ryzyko wystąpienia MPD w okresie okołoporodowym rośnie w przypadku: wcześniactwa, krwawienia wewnątrzczaszkowego i hiperbilirubinemii u noworodka, niedotlenienia, urazów i infekcji okołoporodowych, a także nieprawidłowego przebiegu porodu (np. powikłania w wyniku krwotoków, anomalie łożyska, „szybki uliczny poród”, błędy jatrogenne) oraz zastosowania znieczulenia ogólnego u ciężarnej.

Porażenie mózgowe w okresie poporodowym może wystąpić na skutek neuroinfekcji, zakażeń bakteryjnych lub wirusowych, zatorów i zakrzepów w naczyniach mózgowych, wylewów śródczaszkowych, toksycznego działania leków i zaburzeń metabolicznych u dziecka. Ponadto bywa skutkiem niedożywienia, zamartwicy, encefalopatii, wodogłowia, przytopienia, urazów mechanicznych podczas wypadków lub u dziecka maltretowanego. Czasem do MPD dochodzi bez uchwytnej przyczyny.

Postacie MPD

  • spastyczne porażenie mózgowe,charakteryzujące się wzmożonym napięciem mięśniowym:
    • połowicze, czyli hemiplegia– porażone są kończyny po jednej stronie ciała,
    • dwukończynowe, zwanediplegią – wszystkie kończyny są porażone, ze znaczącą przewagą kończyn dolnych, ale czynność rąk może pozostać względnie normalna,
    • czterokończynowe, określane jako tetra – lub quadriplegia– wszystkie kończyny są porażone w znacznym stopniu; często współistnieją napady drgawkowe i niepełnosprawność umysłowa;
  • atetotyczno-hipotoniczne porażenie mózgowe– przebiegające z obniżeniem napięcia mięśni kończyn i tułowia; następnie pojawiają się ruchy nieskoordynowane, drżenia zamiarowe oraz „ataktyczny” chód (niepewny, chwiejny);
  • dyskinetyczne porażenie mózgowe– napięcie mięśniowe jest zmienne, co manifestuje się ruchami mimowolnymi, które wyciszają się podczas snu, a nasilają się w trakcie aktywności fizycznej i silnego stresu (np. ruchy robakopodobne, dyskinetyczne, zaburzenia mowy i ślinienie się, dystonie);
  • postać mieszana porażenia mózgowego– stanowi około 10% wszystkich przypadków MPD, a jego objawy to połączenie kilku różnych postaci choroby.

Objawy MPD

Porażenie mózgowe może czasem zostać rozpoznane dużo później niż w okresie noworodkowo-niemowlęcym. Zaburzenia mogą być niezauważalne i dopiero w miarę postępu lub braku postępu rozwoju zostaną zaobserwowane. Do objawów mogących sugerować rozpoznanie mózgowego porażenia dziecięcego zaliczamy:

  • nieprawidłowe napięcie mięśniowe w obrębie kończyn (wzmożone lub osłabione),
  • nieprawidłową postawę tułowia widoczną już w okresie niemowlęcym,
  • opóźnienie rozwoju psycho-ruchowego np. brak unoszenia główki, brak zdolności raczkowania, chód na palcach, scyzorykowe ułożenie nóżek.
  • spowolniony przyrost obwodu głowy lub małogłowie,
  • wynikające z zaburzeń napięcia mięśniowego problemy z karmieniem i przyjmowaniem pokarmu (zaburzone ssanie, ulewanie i wymioty),
  • przetrwałe lub zaburzone odruchy noworodkowo-niemowlęce.

Do objawów dodatkowych zaliczamy trudności w nauce, napady drgawkowe, osłabienie wzroku i słuchu, zaburzenia mowy, problemy z zachowaniem, nadpobudliwość oraz zaburzenia czucia. Dolegliwości stanowiące zarazem powikłania porażenia mózgowego to: przykurcze stawowe, podwichnięcie bioder i skolioza.

Diagnostyka MPD

Ciężkie porażenie mózgowe można zdiagnozować niedługo po urodzeniu. W innych przypadkach objawy mogą być słabo wyrażone, przez co trudniej będzie postawić właściwe rozpoznanie. Dziecko wymaga konsultacji z doświadczonym pediatrą i neurologiem dziecięcym. Początkowo zbierany jest szczegółowy wywiad dotyczący przebiegu ciąży, porodu i okresu noworodkowo-niemowlęcego.

Neurolog dokonuje oceny stopnia rozwoju dziecka i rzetelnego badania neurologicznego, z uwzględnieniem reakcji na określone bodźce. Przeprowadza się również badania krwi mające na celu wykrycie lub wykluczenie zaburzeń metabolicznych, niedoczynności tarczycy, hipoglikemii okołoporodowej, hiperbilirubienemii, nieprawidłowości przemiany aminokwasów oraz kwasów organicznych.

Zleca także badania neurofizjologiczne, jak elektroencefalogram, czy elektromiografia oraz badania obrazowe mózgu, np. tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny, który pozwala na zidentyfikowanie przyczyny MPD. W razie potrzeby wykonywane są również biopsje mięśni czy nerwów.

W procesie diagnostycznym istotna może okazać się konsultacja genetyczne, analiza chromosomów oraz diagnostyka w kierunku chorób o podobnym przebiegu np. dystrofia Duschenne’a lub naprzemienna hemiplegia dziecięca.

Możliwości leczenia

Nie ma przyczynowego leczenia mózgowego porażenia dziecięcego, co jednak nie przekreśla możliwości względnie normalnego funkcjonowania dziecka, a później dorosłego. Dobór terapii zależy od stopnia nasilenia objawów oraz niepełnosprawności intelektualnej. Proponowane są metody wspierające i podtrzymujące zdrowie. Kluczowe znaczenie ma łagodzenie dyskomfortu związanego z zaburzeniami napięcia mięśniowego. Istotna jest indywidualnie dobrana rehabilitacja ruchowa.

Leczenie pacjenta powinno być całościowe i wymaga zaangażowania ze strony wielu specjalistów, w tym: pediatry, neurologa dziecięcego, ortopedy, rehabilitanta, logopedy, psychologa, pedagoga specjalnego, terapeuty zajęciowego, pielęgniarki opieki długoterminowej oraz wolontariuszy.

W przypadku padaczki stosowane są klasyczne leki przeciwdrgawkowe. Jeśli padaczka wykazuje lekooporność konieczne jest stosowanie kilku leków lub też diety ketogennej, czy preparatów z olejem CBD. Pobudzenie ruchowe można złagodzić lekami uspokajającymi. Spastyczność i związany z tym dyskomfort wymaga fachowego postępowania przeciwbólowego (leki przeciwbólowe i rozkurczowe). Nie wolno zapominać, że czynniki takie jak zimno, stres, niewygodna pozycja oraz ból – nasilają spastyczność, zatem należy im przeciwdziałać.

Duże znaczenie ma zapobieganie powikłaniom długotrwałego unieruchomienia i ograniczenia samodzielności. Do powikłań tych zalicza się przykurcze, zapalenie płuc, odleżyny, odparzenia, obniżenie nastroju, ból mięśni i wyniszczenie. Istnieje możliwość operacyjnego leczenia przykurczów oraz z wykorzystaniem toksyny botulinowej. Można stosować sprzęt ortopedyczny (łuski, ortezy), dobrany przez lekarza lub fizjoterapeutę. Wózki dla dzieci powinny być wygodne i stabilne. Nie mogą pogłębiać dyskomfortu związanego z ułożeniem ciała. Jeśli u dzieci występują zaburzenia chodu, należy chronić je przed urazami zakładając ochraniacze na stawy i specjalny kask na głowę. Ponadto trzeba zadbać o zniwelowanie progów i dywaników w domu, a także zamontować dodatkowe uchwyty.

Jeśli występują trudności w karmieniu, warto skorzystać z poradni żywieniowej. Mózgowe porażenie dziecięce poprzez zmienne napięcie mięśniowe zwiększa zapotrzebowanie kaloryczne u dziecka. Aby zapobiegać wychudzeniu i wyniszczeniu organizmu, konieczne jest zastosowanie odpowiedniego wsparcia żywieniowego (specjalne odżywki). Pacjent może wymagać terapii karmienia lub okresowego założenia sondy dożołądkowej lub gastrostomii.

Sposób rehabilitacji ruchowej dobiera się w zależności od rodzaju MPD i jest modyfikowany w oparciu o aktualny stan pacjenta. Do najczęściej stosowanych metod terapii zalicza się: NDT Bobath, Petö, Domana, Vojty i skafandra kosmicznego. Nie wolno doprowadzać do przetrenowania dziecka. Pozytywne skutki rehabilitacji nie będą widoczne od razu. Obserwowane są po dłuższym czasie systematycznego stosowania.

U dzieci z niepełnosprawnością intelektualną zaleca się wczesną interwencję terapeutyczną, w tym nauczanie specjalne, integrację sensoryczną, terapię zajęciową i inne. Warto też korzystać z ośrodków dziennych oraz turnusów rehabilitacyjnych.

Poprzedni Nie popełniaj tych błędów w opiece nad maluszkiem!
Następny Leczy i upiększa – niesamowite właściwości miodu!

Może to Ci się spodoba

Ciąża i Dziecko 8 komentarzy

Kołdry obciążeniowe w terapii mózgowego porażenia dziecięcego

Niektóre uszkodzenia powstałe w wyniku mózgowego porażenia dziecięcego są nieodwracalne. Pozostałe można łagodzić za pomocą terapii, stymulującej psychofizyczny rozwój dziecka. Jej skutecznym wsparciem jest kołdra obciążeniowa. Mózgowe porażenie dziecięce trudno

Medyczna marihuana 6 komentarzy

Stosowanie konopnych olejków CBD w ciąży

Kiedy kobieta zachodzi w ciążę, wszystko, z czym się styka, może potencjalnie wpłynąć na jej płód. Podczas gdy istnieje kilka korzystnych produktów, które mogą przyjmować kobiety, takich jak witaminy prenatalne,

Ciąża i Dziecko 5 komentarzy

Dziecko w przedszkolu. Jak dbać o jego zdrowie?

Każdy rodzic powinien być świadomy tego, że wraz z posłaniem dziecka do przedszkola, będzie ono musiało przejść przez wiele chorób. Co więcej, nie można tej sytuacji demonizować, ani też za

Ciąża i Dziecko 2 komentarze

Objawy zaburzeń integracji sensorycznej?

Zaburzenia integracji sensorycznej przede wszystkim komplikują maluchowi codzienność. Te czynności, które dla jego rówieśników są zupełnie błahym elementem codzienności, dla niego są po prostu znacznie trudniejsze, a tym samym powodujące

Ciąża i Dziecko 2 komentarze

Rodzice, a ADHD dziecka

Każda dolegliwość dziecka jest dla jego rodziców ogromnym zmartwieniem i motywacją do działań, które mają na celu przyniesienie ulgi maluchowi. Nie inaczej ma się sytuacja, kiedy rodzice dowiadują się o

Ciąża i Dziecko 7 komentarzy

O syndromie „tylko mama to zrobi”

Kurczowe trzymanie się rodziców jest zachowaniem bardzo często występującym u dzieci w wieku przedszkolnym. To etap w życiu większości maluchów, dlatego nie ma powodów do obaw. Jest to jednak argument

Ciąża i Dziecko 3 komentarze

Jak rozpoznać zaburzenia integracji sensorycznej?

Coraz częściej mówi się nie tylko o rozdrażnieniu niemowląt, problemach ze snem czy płaczliwości, ale o zaburzeniach integracji sensorycznej, które wymagają pomocy specjalistów. Dzięki odpowiednio opracowanemu planowi terapeutycznemu i ćwiczeniom

Ciąża i Dziecko 5 komentarzy

Dom też może być dobrym miejscem do narodzin dziecka

Porody domowe są coraz popularniejsze, ale nie powinny być one podyktowane jakąś modą czy trendem – mówi położna Jeannette Kalyta. Jej zdaniem w domu może rodzić kobieta, u której ciąża przebiegała fizjologicznie,

Ciąża i Dziecko 4 komentarze

Jak radzić sobie z napadami złości u dzieci?

To prawda, że napady złości u dzieci potrafią wprawić rodziców w wielkie zakłopotanie, a nawet wstyd, jeśli atak agresji nastąpi w miejscu publicznym. W tym wypadku przydałoby się jakieś natychmiastowo

Ciąża i Dziecko 6 komentarzy

Sprawdzone patenty na wzmocnienie dziecięcej odporności

Układ immunologiczny jest barierą zabezpieczającą organizm przed obcymi substancjami, w szczególności przed drobnoustrojami, jak wirusy, bakterie lub grzyby. Kształtuje się on w ciągu pierwszych 12 lat życia dziecka, a co

Ciąża i Dziecko 4 komentarze

Aroganckie i nieposłuszne dziecko. Co robić?

Dziecko, które zachowuje się arogancko wobec osób starszych, jest prawdziwym ciosem dla rodziców. Zwykle bardzo mocno to przeżywają zwłaszcza, gdy chodzi o dziecko starsze niż w wieku przedszkolnym. Ciągłe mówienie

Ciąża i Dziecko 2 komentarze

Najpopularniejsze terapie dla dzieci z Zespołem Downa

Dzieci dotknięte zespołem downa zmagają się z upośledzeniem zarówno fizycznym, jak i psychicznym o różnym stopniu. Opieka nad nimi wymaga zarówno odpowiedniej wiedzy, jak i z czasem także doświadczenia, które

Ciąża i Dziecko 5 komentarzy

Swędząca choroba, która może pozostawiać blizny – czyli jak radzić sobie z maluchem zarażonym ospą

Kilka chwil na placu zabaw, dzień spędzony w przedszkolu wraz z zarażonymi dzieciakami czy nawet jazda autobusem- zarazić się ospą można naprawdę w wielu miejscach. O ile wiadomo, że akurat

Ciąża i Dziecko 2 komentarze

Jak ułatwić codzienność dziecku z ADHD

Co zrobić, by ułatwić codzienność dziecku z ADHD? Dzieci z ADHD cierpią przede wszystkim na nadpobudliwość i problemy z koncentracją. Z tego powodu warto zadbać o to, by w ich

Ciąża i Dziecko 0 Komentarz

Twoje dziecko ma katar? Sprawdź, jak z nim walczyć!

Katar powszechnie występuje zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Najmłodsi są jednak bardziej narażeni na tę nieprzyjemną dolegliwość. Przyczyny kataru to zazwyczaj przeziębienie, infekcje bakteryjne i wirusowe górnych dróg

2 komentarze

  1. Empatyczna-0
    17 listopada, 20:01 Odpowiedz
    Takim dzieciaczkom potrzebna jest pomoc. U mnie w mieście są specjalne zajęcia sensoryczne dla chorych dzieci. Dobrze, że takie coś funkcjonuje.
  2. Emil
    08 grudnia, 21:39 Odpowiedz
    pracowalem kiedys w szkole specjalnej, szkoda mi bardzo takich dzieci ale najbardziej ich rodzicow, potzrebuja duzo wsparcia w tej codziennej walce

Zostaw odpowiedź