Depresja maskowana

Depresja to zaburzenie psychiczne, które cechuje się występowaniem nieprawidłowo obniżonego nastroju, smutku, bezsensu podejmowanych działań, braku sił, jak również przejawianiem negatywnych myśli o sobie (niskie poczucie własnej wartości) i otoczeniu. Dochodzi także do utraty dotychczasowych zainteresowań, czy też zdolności odczuwania przyjemności, a nawet przeświadczenia o niezbyt optymistycznej przyszłości. Jeśli wymienione objawy trwają co najmniej przez okres dwóch tygodni, wówczas w oparciu o badanie psychiatryczne może zostać stwierdzona depresja.

Na ogół objawy depresyjne wiązane są z funkcjonowaniem psychicznym. Niekiedy jednak depresja daje o sobie znać pod postacią zaburzenia psychosomatycznego, jak np. niewyjaśnione przyczynowo dolegliwości ze strony serca czy przewodu pokarmowego.

Maski depresji

Objawami, które mogą wskazywać na depresję maskowaną są tzw. ekwiwalenty depresji, zwane też maskami. W tym przypadku oznaki depresji są przysłaniane dolegliwościami ze strony różnych narządów i układów. Objawy te nie spełniają podstawowych kryteriów depresji, przez co zaburzenie jest trudne do szybkiego zdiagnozowania. U osoby chorej występuje również cierpienie psychiczne. Wyróżniono następujące maski depresji:

• psychopatologiczne (odczuwanie lęku i jego objawów, występowanie natręctw, jadłowstręt psychiczny),
• zaburzenia rytmu okołodobowego (bezsenność, nadmierna senność, trudności z utrzymaniem ciągłości snu, częste budzenie się, zbyt wczesne wybudzanie ze snu),
• wegetatywne i psychosomatyczne (ból w klatce piersiowej podobny do zawałowego, kolki żółciowe, kolki jelitowe, zaparcia; trudności w połykaniu, bóle brzucha, nudności, nietolerancja pokarmów, spadek popędu płciowego, impotencja, świąd skóry, niepokój ruchowy – tzw. zespół niespokojnych nóg, zaburzenia czucia, niedowłady i porażenia, zaburzenia miesiączkowania (obfite i bolesne miesiączki), zaburzenia widzenia; popuszczanie lub zatrzymanie moczu, częste oddawanie moczu i bolesne parcie na mocz),
• bólowe (uporczywe bóle głowy, migreny, bóle pleców i neuralgie np. nerwu trójdzielnego lub rwa kulszowa),
• behawioralne (nadużywanie leków uspokajających, alkoholu, środków psychoaktywnych, leków przeciwbólowych, eksperymentowanie z dopalaczami i narkotykami).

O tym, że mamy do czynienia z depresją maskowaną można się przekonać dopiero w toku długotrwałej diagnostyki i braku skuteczności podejmowanych terapii np. brak działania leków przeciwbólowych. Jest to atypowe zaburzenie psychiczne. Aby je stwierdzić niezbędne jest również dwuletni okres występowania uporczywych objawów somatycznych (pojawiających się bez konkretnej przyczyny), niepoddających się klasycznemu leczeniu, które utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Szczególnie istotne w diagnostyce jest wykluczenie chorób somatycznych poprzez wykonanie specjalistycznych badań oraz odpowiednie konsultacje i badania lekarskie np. w razie bólu klatki piersiowej – konsultacja z kardiologiem i diagnostyka niedokrwienia serca. Nagminne pojawianie się dolegliwości somatycznych, brak nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych, elektrofizjologicznych i obrazowych, jak również brak pozytywnej odpowiedzi na leczenie, powinno skłonić do konsultacji psychiatrycznej i psychologicznej. Bardzo ważne dla pacjenta jest rzetelne badanie psychiatryczne oraz wychwycenie możliwej przyczyny zaburzenia np. trudne wydarzenie z życia.

Leczenie depresji maskowanej nie jest łatwe. Powinno być prowadzone przez doświadczony zespół terapeutyczny oraz uwzględniać psychoterapię poznawczo-behawioralną, relaksację oraz regularne przyjmowanie leków przeciwdepresyjnych. W sytuacji występowania uporczywych dolegliwości somatycznych, można stosować leczenie objawowe.