Objawy udaru niedokrwiennego mózgu

Udary niedokrwienne mózgu stanowią jedną z najczęstszych przyczyn niepełnosprawności psycho-ruchowej. Obliczono, że co 2 sekundy jedna osoba na świecie przechodzi udar mózgu, a jedna na sześć osób doświadczy udaru w swoim życiu. Jest to zatem częste zjawisko, którego objawy nierzadko są lekceważone przez otoczenie lub przypisywane np. nadużywaniu alkoholu. Niska wiedza na ich temat oraz zbagatelizowanie dolegliwości zmniejsza szanse na powrót do normalnego funkcjonowania po wystąpieniu niedokrwienia mózgu. Jedynie odpowiednio wczesne udzielenie pierwszej pomocy i wdrożenie terapii trombolitycznej stwarzają duże możliwości powodzenia leczenia.

Dla udarów niedokrwiennych opracowano już wysoko skuteczne metody leczenia. Najistotniejszym kryterium ich włączenia jest CZAS, a więc „złote 4,5 godziny” od pojawienia się pierwszych oznak udaru. Jest to czas, w którym powinno zostać wdrożone wspomniane leczenie trombolityczne, którego celem jest rozpuszczenie skrzepliny zatykającej światło naczynia krwionośnego. Polega na dożylnym podaniu leku trombolitycznego – altepazy, będącej tkankowym aktywatorem plazminogenu.

Przeciwwskazaniami do tego rodzaju leczenia są m.in. przebyty udar krwotoczny, udar niedokrwienny w ciągu ostatnich 6 miesięcy, zaburzenia krzepnięcia krwi, przebyty niedawno uraz czy operacja, a także zbyt długi czas, który upłynął od wystąpienia objawów udaru, stąd tak ważna jest ich znajomość i podjęcie właściwego postępowania.

Objawy udaru mózgu

Do objawów mogących sugerować niedokrwienie mózgu, zaliczamy:

– nieprawidłowe, niewyraźne, podwójne widzenie lub ślepotę,

– bełkotliwą mowę, trudną do zrozumienia przez otoczenie,

– opadanie kącika ust i/lub powieki oka po jednej stronie,

– odczuwanie mrowień, drętwienia lub innych niepokojących ważeń po jednej stronie ciała np. w obrębie twarzy, ręki, kończyny dolnej,

– nagłe osłabienie mieśni kończyn, niemożnosć poruszania kończynami po jednej stronie ciała,

– zaburzenia równowagi, problemy z chodzeniem,

– trudności z orientacją co do własnej osoby, miejsca przebywania i czasu;

– nagły silny ból głowy, zawroty głowy – pojawiające się bez przyczyny,

– zaburzenia świadomości i utrata przytomności.

Zasady udzielania pierwszej pomocy osobie z udarem mózgu

Po zaobserwowaniu niepokojących objawów ze strony układu nerwowego, należy niezwłoczne wezwać pomoc dzwoniąc pod numer 112. Dyspozytorowi podajemy miejsce w którym się znajdujemy, informujemy o zdarzeniu i objawach u poszkodowanego, sygnalizujemy również, że może być to udar mózgu. Następnie odpowiadamy na pytania dyspozytora i postępujemy według jego wskazówek. Należy zapamiętać godzinę wystąpienia objawów lub podanie jej w oparciu o godzinę wezwania pomocy (dane z telefonu komórkowego). Niezbędne jest także obserwowanie i zabezpieczenie funkcji życiowych u poszkodowanego, poprzez:

1. Poszkodowanego przytomnego układamy na boku i zapewniamy spokojne warunki np. odprawienie gapiów. Nawiązujemy kontakt z poszkodowanym, a pytania układamy tak, by uzyskiwać odpowiedzi twierdzace lub przeczące (trudności z mową są stresogenne dla poszkodowanego).
2. Rozpinamy poszkodowanemu uciskające elementy odzieży jak guzik pod szyją, krawat, pasek.
3. Obserwujemy oddech poszkodowanego oraz zabarwienie skóry. Jeśli oddech jest nieobecny – brak odgłosów i wyczuwalnego podmuchu oddechu oraz niewidoczne ruchy klatki piersiowej, a skóra blada lub blado-sina, wówczas należy położyć go na plecach i udrożnić drogi oddechowe przez odgięcie głowy i wysunięcie żuchwy; jeśli mimo tych zabiegów poszkodowany nie oddycha, należy rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową, która polega na uciskaniu klatki piersiowej z częstością około 100-120 uciśnięć na minutę (aktualne wytyczne rekomendują wykonywanie 30 uciśnięć oraz następnie 2 oddechów ratowniczych; po wykonaniu około 5 cykli 30:2 sprawdzamy ponownie oddech – jeśli powrócił – poszkodowanego układamy w pozycji na boku; jeśli nie – kontynuujemy resuscytację).
4. Po przyjeździe zespołu ratowników, przekazujemy poszkodowanego pod ich opiekę i udzielamy informacji o wszystkich zaobserwowanych oznakach udaru i dynamice stanu pacjenta (np. zaburzenia oddychania, zatrzymanie krążenia). Informujemy także o godzinie i okolicznościach wystąpienia objawów.