Nadczynność tarczycy – co to jest, objawy, badania i leczenie

W dzisiejszych czasach choroby tarczycy są niezwykle powszechne. Dotykają one przede wszystkim kobiet. Mają wiele przyczyn i skutków, często nakładających się na siebie. Warto więc wiedzieć, jakie środki prewencyjne podjąć, aby zmniejszyć ryzyko choroby lub na jakie symptomy zwrócić uwagę, jeśli podejrzewamy u siebie nadczynność tarczycy.

Czym jest nadczynność tarczycy?

Nadczynność tarczycy to endokrynologiczna choroba spowodowana patologią w działaniu gruczołu wydzielania wewnętrznego- tarczycy. Jej praca jest kontrolowana na zasadzie sprzężenia zwrotnego ujemnego przez hormon tropowy – TSH (wydzielany przez przysadkę mózgową). Gruczoł ten produkuje trzy hormony, które kontrolują wiele procesów w naszym organizmie- między innymi termoregulację, reakcje metaboliczne i gospodarkę wapniową. Właśnie to zaburzenie polegające na wydzielaniu zbyt dużej ilości hormonów przez trzustkę określane jest mianem jej nadczynności.

Co powoduje nadczynność tarczycy?

Nadczynność tarczycy to, jak już wcześniej było wspomniane, nadprodukcja hormonów. Trijodotyronina i tyroksyna (T3 i T4) to hormony syntezowane przez tarczycę z przyswajanego przez organizm jodu i odgrywające w tym zaburzeniu największą rolę. Dolegliwość ta powoduje:

• chorobę Gravesa-Basedowa – autoimmunologiczna choroba, polegająca na pobudzaniu tarczycy przez własne przeciwciała do wydzielania nadmiernej ilości hormonów, a jej objawami są między innymi wytrzeszcz i wole.
• Wole nadczynne

Objawy nadczynności tarczycy

Dolegliwość ta ma wiele objawów, jednak tymi, które powinny nas od razu zaalarmować o możliwym wystąpieniu jednostki chorobowej i skłonić do przebadania się są:

• Szybka utrata masy ciała, przy jednoczesnym wilczym apetycie
• Rozdrażnienie
• Potliwość
• Drżenie rąk
• Kołatanie serca
• Wypadanie włosów
• Uczucie niemocy
• Zaburzenia cyklu miesiączkowego
• Oraz objawy w/w, typowe dla choroby Gravesa-Basedowa

Kiedy nadczynność tarczycy przechodzi w niedoczynność?

W skrajnych przypadkach nadczynności tarczycy lub przy zmianach nowotworowych, wykonuje się tzw. Strumektomię, czyli potocznie mówiąc- wycina się tarczycę. W tym przypadku logicznym jest, że wycięta tarczyca nie będzie już produkować hormonów i dostarczać ich do organizmu. Dlatego też w takim przypadku mówimy o przejściu nadczynności tarczycy w jej niedoczynność, która do końca życia pacjenta leczona jest farmakologicznie.

Nadczynność tarczycy jakie badania?

Gdy podejrzewamy u siebie zaburzenia działania tarczycy, powinniśmy najpierw zgłosić się do lekarza rodzinnego i poprosić o skierowanie na badanie pozwalające oznaczyć stężenie TSH w organizmie. Gdy badanie to wykaże nieprawidłowości, powinniśmy zostać skierowani do endokrynologa i z jego skierowania przebadać stężenie wolnych hormonów tarczycy FT3 i FT4. Na tej podstawie lekarz określi charakter patologii działania tarczycy. W przypadku postawienia wstępnej diagnozy o nadczynności tarczycy, będzie musiał następnie wykonać szereg badań, aby ją potwierdzić i ustalić jej przyczynę. W tym celu powinien wykonać: USG tarczycy, oznaczyć stężenie przeciwciał przeciwtarczycowych w organizmie, oraz w przypadku stwierdzenia obecności guzków w tarczycy, wykonać biopsję tarczycy.

Jak leczyć nadczynność tarczycy?

Nadczynność tarczycy leczy się farmakologicznie. Głownie stosując leki z grupy tyreostatyków (których zadaniem jest zmniejszenie ilości wydzielanych hormonów przez tarczycę), oraz beta-blokerów. Pacjentom podaje się też jod radioaktywny, a w skrajnych przypadkach wycina się tarczycę.

Nadczynność tarczycy – Dieta, co jeść?

Przy nadczynności tarczycy obserwuje się szybką utratę masy ciała, dlatego podstawowym założeniem diety osób z taką przypadłością powinna być jej wysoka kaloryka, aby nie doprowadzić do wychudzenia i zaniku mięśni. Najlepiej, aby białko pochodzące z ryb i chudego mięsa stanowiło najmniejszą część, bo ok. 15% dziennego spożycia kalorii. Tłuszcz pochodzenia roślinnego powinien spełniać wynik 35% kaloryczności, a reszta, czyli 50% to kalorie z węglowodanów, pochodzących z produktów bogatych w błonnik.

Jak w każdej diecie niezmiernie ważną rolę odgrywają witaminy i mikroelementy, które przyswajane są najczęściej wraz z pokarmem. Jednak kilka z nich jest szczególnie ważne dla osób z zaburzonym działaniem tarczycy. Są to między innymi:

• Witamina D₃, która wspomoże gospodarkę wapniową organizmu zaburzoną przez nadmierne wydzielanie kalcytoniny
• Jod jest pierwiastkiem, który warunkuje prawidłową pracę tarczycy, jednak przyjmowany w nadmiernej ilości może przyczynić się do powstania nadczynności tarczycy
• Kwasy tłuszczowe z grupy Omega, przyswajane z nienasyconych tłuszczów roślinnych działają przeciwzapalnie, co jest niezmiernie ważne przy zaburzeniach działania tarczycy
• Związki z grupy antyoksydantów, które wzmocnią układ immunologiczny.

Podsumowanie

Zaburzenia tarczycy to dokuczliwe i często niebezpieczne schorzenia. Nie zawsze da się ich uniknąć stosując środki prewencyjne, takie jak np. zdrowa dieta, ponieważ są one często warunkowane skłonnościami genetycznymi. Prowadzą one często do poważnych chorób, dlatego ważna jest obserwowacja własnego organizmu i szybka reakcja przy występowaniu niepokojących objawów.