Czy wiesz, dlaczego uzależniamy się od alkoholu?

Liczba programów edukacyjnych dotyczących spożywania alkoholu rośnie z roku na rok, ale wiele krajów wciąż boryka się z problemem wysokiego odsetka alkoholików wśród swoich obywateli. Czy kiedykolwiek zastanawialiście się, dlaczego tak łatwo uzależniamy się od alkoholu?

Światowa Organizacja Zdrowia definiuje uzależnienie od alkoholu jako zespół objawów somatycznych, behawioralnych i poznawczych, w których picie alkoholu staje się priorytetowe nad innymi poprzednio ważniejszymi zachowaniami. Rozpoznanie choroby alkoholowej jest możliwe, jeśli w ciągu ostatniego roku występują objawy takie jak: silna potrzeba (głód) picia albo kompulsywne spożywanie alkoholu, problem z kontrolowaniem rozpoczęcia picia, długość trwania picia, ilość spożywanego alkoholu, przyjmowanie coraz większych dawek napojów wyskokowych, rezygnacja z innych przyjemności, spożywanie substancji alternatywnych o podobnym działaniu do alkoholu, picie pomimo wiedzy o jego szkodliwości.

Alkoholizm to również choroba, która diametralnie zmienia życie osoby uzależnionej oraz jej bliskich. Potrzeba picia wpływa bowiem nie tylko na zachowanie alkoholika, ale także na jego zdrowie. Jednymi z najczęstszych schorzeń wywołanym nadmiernym spożywaniem alkoholu są choroby psychiczne i alkoholowe zapalenie wątroby (czytaj więcej na temat alkoholowego zapalenia wątroby. Specjaliści alarmują, że mimo rosnącej świadomości społecznej i wielu programów edukacyjnych liczba osób regularnie zaglądających do kieliszka rośnie. Dlaczego tak się dzieje?

Jan Szczepański o motywach sięgania po alkohol

Specjaliści są przekonani, że nie można jednoznacznie określić motywów sięgania po alkohol. Mimo to lata badań pozwoliły na wskazania najczęstszych przyczyn uzależnienia. Według socjologa Jana Szczepańskiego do nierzadkich powodów zaglądania do kieliszka należą chęć ucieczki od rzeczywistości oraz pragnienie dodania sobie odwagi. Uczony uważa także, że niektóre osoby sięgają po alkohol z przyczyn ceremonialnych, ponieważ wymaga tego sytuacja. Ponadto badacz dostrzega powszechne przekoanie, że napoje wyskokowe gwarantują dobrą zabawę.

Antoni Kępiński o problemach alkoholowych

Antoni Kępiński, znany psychiatra, wyróżnia pięć przyczyn sięgania po alkohol. Według niego są powody: neurasteniczne, czyli takie, których celem jest zredukowanie zmęczenia i rozdrażnienia; kontaktowe – mające na celu ułatwienie nawiązywania kontaktów z innymi osobami; dionizyjskie, jakich motywem jest chęć uzyskania stanu oszołomienia i ucieczki od rzeczywistości; heroiczne, czyli pragnienia osiągnięcia mocy oraz samobójcze, które dążą do samookaleczenia.

Dlaczego pijemy?

Według Bohdana Woronowicza, autorytetu w dziedzinie psychiatrii, spożywanie alkoholu może mieć następujące motywacje: ucieczkowe, którego celem jest zdredukowane napięcia, poprawa nastroju, odprężenie i zapomnienie o kłopotach; społeczne, czyli spożywanie napojów wyskokowych przy konkretnej okazji lub z uprzejmości; poszukujące przyjemności, które są związane z walorami smakowymi trunku. Bohdan Woronowicz zauważa także, że część osób sięga po alkohol ze względu na przekonanie o jego pozytywnym wpływie na zdrowie.

Geny sięgają po kieliszek

Maciej Frąckowiak i Marek Motyka – specjaliści z Poradnii Leczenia Uzależnień NZOZ MAFRO-MED w Poznaniu i Wydziału Socjologiczno-Historycznego, Instytutu Socjologii przy Uniwersytecie Rzeszowskim dostrzegają związek pomiędzy kodem genetycznym a skłonnością do uzależnienia od alkoholu. Ich opinię potwierdzają także lekarze (m.in. Ewa Pakuła) zajmujący się pacjentami z chorobą alkoholową. W opinii badaczy za skłonności do alkoholizmu odpowiada specyficzna gospodarka biochemiczna, która sprawia, że organizm osoby sięgającej po napoje wyskokowe wykazuje większą lub mniejszą odporność na różnego rodzaju trunki. Przeprowadzone badania dowiodły, że pacjenci pochodzący z rodzin, w których pojawiało się uzależnienie od alkoholu miały większą tolerancję na etanol niż osoby z rodzin niedotkniętych alkoholizmem. Zależność była również widoczna w reakcji na spożycie alkoholu.

Powiedz mi, skąd jesteś, a powiem ci, czy możesz pić?

Ewa Pakuła, lekarka z Łodzi, dostrzega także zależność pomiędzy kodem genetycznym poszczególnych ras ludzi, a ich skłonnościami do alkoholizmu. Według specjalistki jest to związane z szybszym lub wolniejszym rozkładaniem alkoholu przez enzym dehydrogenazę alkoholową. Ewa Pakuła twierdzi, że najmniej odporni na działanie alkoholu są przedstawiciele rasy żółtej. Z kolei u osób należących do rasy białej (kaukaskiej) można zaobserwować szybkie rozkładanie etanolu. Wszystko to wpływa również na tempo uzależniania się od napojów wyskokowych.

Liczne badania specjalistów potwierdzają, że uzależnienie alkoholu jest związane z genami. Nie należy jednak zapominać, że tak samo jak geny, wpływ na alkoholizm mają wzorce wyniesione z domu. Potwierdzają to obserwacje i analizy lekarzy oraz socjologów badających powody występowania chorób alkoholowych. Pamiętajmy więc, że alkohol nie jest gwarancją udanej zabawy i nie musi towarzyszyć każdemu spotkaniu z rodziną czy przyjaciółmi. Dbajmy o swoje zdrowie i nie przekazujmy złych nawyków naszym dzieciom.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Źródła:

1. https://www.doz.pl/czytelnia/a195-Alkoholizm_to_duzy_problem_spoleczny
2. http://www.parpa.com.pl/download/Problemy_alkoholowe_Polska_Europa_Swiat.pdf
3. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0867436115000309
4. https://ac.els-cdn.com/S0867436115000309/1-s2.0-S0867436115000309-main.pdf?_tid=443f8703-9e3f-40f1-b7a6-b72c448a3a2b&acdnat=1529008330_8e40339a697c79be3c533a52b2502df7
5. http://www.h-ph.pl/pdf/hyg-2015/hyg-2015-2-314.pdf